مجله برق اضطراری – در دورترین نقاط کشور، جایی که دسترسی به شبکه سراسری برق محدود یا پرهزینه است، استفاده از انرژی خورشیدی میتواند نهتنها راهحلی زیستمحیطی باشد، بلکه دروازهای برای توسعه اقتصادی و اجتماعی نیز باز کند. نمونه موفق این رویکرد، نیروگاه خورشیدی ۲۰ کیلوواتی است که در روستای خمس شهرستان خلخال در استان اردبیل احداث شده و امروز به الگویی الهامبخش برای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و محرومیتزدایی در کشور تبدیل شده است.
زیرساختی کوچک، دستاوردی بزرگ
این نیروگاه کوچکمقیاس که با ظرفیت ۲۰ کیلووات راهاندازی شده، با استفاده از ۳۶ پنل خورشیدی دوطرفه ۵۵۰ واتی ساخت داخل به بهرهبرداری رسیده است. طراحی و نصب این پنلها به گونهای صورت گرفته که نهتنها از تابش مستقیم خورشید، بلکه از بازتاب نور از سطوح اطراف – بهویژه برف – نیز برای تولید انرژی استفاده شود؛ قابلیتی که در مناطق سردسیر و کوهستانی مانند خلخال بسیار کاربردی و ارزشمند است.
به گفته منابع مطلع، این پروژه با همکاری و نظارت سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق (ساتبا) و مشارکت سرمایهگذاران محلی انجام شده و از نظر عملکرد، تاکنون نقشی مؤثر در تأمین برق پایدار برای منطقه داشته است.
نقش اقتصادی نیروگاه در توسعه روستا
در کنار مزیتهای زیستمحیطی، این پروژه از منظر اقتصادی نیز اهمیت بالایی دارد. درآمد حاصل از فروش برق تولیدی این نیروگاه خورشیدی به وزارت نیرو، مستقیماً به حساب دهیاری روستا واریز میشود. طبق اظهارات زهرا رحمانزاده، سرمایهگذار این طرح، عواید مالی پروژه صرف توسعه روستا و اجرای طرحهای خیریه میشود. این موضوع، نمونهای از مدلهای موفق “انرژی برای توسعه پایدار” است که در آن درآمدزایی از انرژیهای پاک بهصورت مستقیم بهبود معیشت جامعه محلی را هدف قرار میدهد.
چالشهای فنی و زیرساختی
با وجود موفقیت این طرح، اجرای پروژه بدون چالش نبوده است. یکی از مشکلات موجود، ضعف آنتندهی شبکه تلفن همراه در منطقه است. خانم رحمانزاده در این خصوص توضیح داد که به دلیل نبود پوشش مناسب، مأموران برق ناچارند برای قرائت اطلاعات کنتور مسافت زیادی را بهصورت حضوری طی کنند. این مشکل اگرچه فنی به نظر میرسد، اما در عمل باعث افزایش هزینههای اجرایی و تأخیر در مدیریت سامانه میشود. امید است با همکاری اپراتورهای تلفن همراه و نهادهای مرتبط، این مسئله در آیندهای نزدیک مرتفع شود.
استفاده هوشمندانه از انرژی پاک برای مناطق مرزی
در شرایطی که تأمین برق در نقاط مرزی و کوهستانی بهواسطه بعد مسافت یا سختی زمین، هزینههای بالایی دارد، احداث سامانههای خورشیدی مانند پروژه روستای خمس، رویکردی هوشمندانه بهشمار میرود. استفاده از پنلهای دوطرفه که امکان بهرهگیری از نور بازتابی را فراهم میکند، این طرح را به نمونهای قابل الگوبرداری برای سایر نقاط با شرایط مشابه تبدیل کرده است.
علاوهبر این، بهرهگیری از تجهیزات داخلی در این پروژه، نهتنها به کاهش هزینهها کمک کرده بلکه در راستای حمایت از تولید داخل نیز گامی مؤثر برداشته است.
گسترش مدل به دیگر استانها
بر اساس اعلام ساتبا، این تنها پروژه اجراشده نیست. در سالهای اخیر، با حمایت این سازمان و مشارکت خیرین، سامانههای خورشیدی مشابهی در استانهایی مانند قم و اصفهان نیز در مدارس، روستاها و مناطق محروم راهاندازی شده است. این اقدامات نشان میدهد که انرژی خورشیدی بهعنوان ابزاری برای عدالت انرژی و توسعه پایدار، جایگاهی کلیدی در سیاستهای کلان کشور یافته است.
فرصتهایی برای سرمایهگذاران و خانوارها
امروزه نهتنها سازمانها و نهادهای دولتی، بلکه خانوارهای روستایی و حتی شهری نیز میتوانند از مزایای سامانههای خورشیدی بهرهمند شوند. ساتبا اعلام کرده است که امکان نصب سامانههای خورشیدی پشتبامی فراهم شده و متقاضیان میتوانند با عقد قرارداد خرید تضمینی برق با دولت به مدت ۲۰ سال، برق تولیدی خود را به قیمت هر کیلووات ساعت ۳۸۰۰ تومان به وزارت نیرو بفروشند.
این سازوکار، با فراهم کردن درآمد پایدار برای خانوارها و کسبوکارهای کوچک، در عین حال باعث کاهش اتکا به سوختهای فسیلی و افزایش تابآوری شبکه برق کشور خواهد شد.
جمعبندی
پروژه احداث نیروگاه خورشیدی ۲۰ کیلوواتی در خلخال نهتنها گام بلندی در جهت تأمین برق پایدار در مناطق سردسیر و محروم کشور است، بلکه الگویی از توسعه پایدار، اشتغالزایی محلی و استفاده از ظرفیتهای بومی به شمار میرود. این تجربه نشان میدهد که سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر میتواند محرک مهمی برای محرومیتزدایی باشد؛ بهویژه اگر با سیاستهای تشویقی مانند خرید تضمینی و حمایت از سرمایهگذاران همراه شود.
مجله برق اضطراری بر این باور است که توسعه چنین مدلهایی، در کنار رفع چالشهای زیرساختی، میتواند آیندهای روشن برای امنیت انرژی کشور رقم بزند؛ آیندهای که در آن برق نهتنها نیازی فوری، بلکه ابزاری برای عدالت، توسعه و پایداری خواهد بود.
