در شرایطی که چالشهای تأمین آب و برق در بخش کشاورزی روزبهروز ابعاد پیچیدهتری پیدا میکند، بهرهبرداری از نیروگاه خورشیدی چاه آب کشاورزی در اراک، نویدبخش تحولی در راستای کشاورزی پایدار و استفاده بهینه از انرژیهای تجدیدپذیر است. این پروژه که با همکاری دستگاههای اجرایی، بانک کشاورزی و مشارکت مستقیم کشاورزان به سرانجام رسیده، نمونهای موفق از همافزایی ملی و رویکرد هوشمندانه به توسعه پایدار بهشمار میرود.
در مراسم رسمی بهرهبرداری از این طرح، نادر قلی ابراهیمی، نماینده مردم اراک، کمیجان و خنداب در مجلس شورای اسلامی، با اشاره به اهمیت بالای این پروژه، اظهار داشت: «امروز کشاورزی کشور بیش از هر زمان دیگری نیازمند تحول، نوآوری و حرکت به سوی بهرهوری انرژی است. نصب و راهاندازی نیروگاه خورشیدی چاه آب کشاورزی در اراک، اقدامی مهم در جهت کاهش مصرف برق، حفاظت از محیط زیست و کاهش هزینههای تولید است.»
راهکار هوشمندانه برای عبور از بحران انرژی در کشاورزی
براهیمی با تأکید بر اینکه مصرف برق در بخش کشاورزی سهم قابلتوجهی در بار شبکه دارد، افزود: «استفاده از سامانههای خورشیدی نه تنها بهرهوری منابع را افزایش میدهد، بلکه وابستگی کشاورزان به برق شبکه را کاهش میدهد. این مسئله در ماههای گرم سال که مصرف برق در اوج قرار دارد، نقش مؤثری در جلوگیری از خاموشیهای ناخواسته و کمک به ثبات شبکه برق ایفا میکند.»
وی ادامه داد: «بحران کمبود برق در کشور واقعی و جدی است و اگر برای آن چارهاندیشی نشود، بخشهایی نظیر صنعت و کشاورزی متحمل آسیبهای جبرانناپذیری خواهند شد. استفاده از نیروگاه خورشیدی چاه آب کشاورزی یک راهکار علمی و عملی برای عبور از این بحران است.»
الگوی توسعهیافتنی برای سراسر استان مرکزی
نماینده مردم اراک همچنین این پروژه را مدلی موفق دانست و گفت: «اجرای این طرح نتیجهی تعامل مثبت بین کشاورزان، شرکت توزیع نیروی برق، جهاد کشاورزی و بانک کشاورزی بوده است. بدون این همافزایی، تحقق چنین پروژههایی ممکن نبود. لازم است این مدل همکاری در دیگر نقاط استان مرکزی و حتی کشور توسعه یابد.»
ابراهیمی تأکید کرد که استان مرکزی از نظر موقعیت جغرافیایی و تابش خورشید، ظرفیت بالایی برای توسعه انرژی خورشیدی دارد. وی به طور خاص به ظرفیت نصب بیش از ۷ هزار مگاوات پنل خورشیدی فقط بر روی سقف واحدهای صنعتی و سولهها اشاره کرد و گفت: «اگر تنها از این ظرفیت بهرهبرداری شود، میتوان بخش قابلتوجهی از نیاز برق استان را بدون اتکا به نیروگاههای حرارتی تأمین کرد. این تحول میتواند در کاهش خاموشیها و ثبات انرژی مؤثر باشد.»
تأمین منابع مالی؛ مشکلی که دیگر وجود ندارد
یکی از مهمترین موانع توسعه پروژههای خورشیدی در بخش کشاورزی، نبود منابع مالی و تسهیلات بانکی مناسب بود. ابراهیمی در این زمینه خبرهای امیدوارکنندهای ارائه داد: «با همکاری مجلس شورای اسلامی، منابعی بالغ بر ۲۰۰ هزار میلیارد ریال برای استانها در نظر گرفته شده که قابل استفاده برای پروژههای انرژی تجدیدپذیر بهویژه در بخش کشاورزی است. خوشبختانه بانک کشاورزی نیز در این زمینه همراهی کامل دارد.»
وی تصریح کرد که استان مرکزی تنها استانی بوده که از روشهای نوین تأمین مالی برای اجرای طرحهای خورشیدی استفاده کرده و همین موضوع باید در سایر مناطق کشور نیز نهادینه شود. همچنین ابراهیمی خاطرنشان کرد: «هیچگونه محدودیتی در ارائه تسهیلات برای توسعه سامانههای خورشیدی وجود ندارد. کشاورزان میتوانند با ارائه طرحهای فنی، از این ظرفیت بهرهمند شوند.»
افزایش بازدهی اقتصادی کشاورزی با کاهش هزینههای انرژی
بر اساس گفتههای کارشناسان حوزه کشاورزی و انرژی، اجرای نیروگاه خورشیدی چاه آب کشاورزی میتواند تا ۷۰ درصد از هزینههای برق چاههای آب را کاهش دهد. این موضوع بهویژه برای کشاورزان خرد که درگیر هزینههای بالای تولید هستند، بسیار حائز اهمیت است. با کاهش وابستگی به برق شهری و جایگزینی آن با انرژی خورشیدی، علاوه بر کاهش هزینهها، تولید محصولات کشاورزی نیز پایدارتر خواهد شد.
همچنین، در این پروژهها از پنلهای خورشیدی با طول عمر بالا و راندمان قابلقبول استفاده شده که قابلیت بهرهبرداری در شرایط آبوهوایی متنوع را دارند. این مزیت باعث میشود که سیستمها در بلندمدت نیاز کمتری به تعمیر و نگهداری داشته باشند و بازگشت سرمایه سریعتری برای کشاورز فراهم شود.
جمعبندی: انرژی خورشیدی، پلی به سوی کشاورزی پایدار
پروژه بهرهبرداری از نیروگاه خورشیدی چاه آب کشاورزی در اراک تنها یک پروژه ساده نیست، بلکه نمادی از تغییر نگاه به مدیریت منابع انرژی در کشور است. با استفاده از ظرفیتهای بومی و حمایت دولتی، این نوع طرحها میتوانند به ستون فقرات کشاورزی پایدار در ایران تبدیل شوند.
استان مرکزی با بهرهمندی از تابش مناسب خورشید، زیرساختهای صنعتی و حمایتهای نهادهای تصمیمگیر، اکنون در موقعیتی قرار دارد که میتواند به الگویی موفق در توسعه انرژیهای تجدیدپذیر تبدیل شود.
