در شرایطی که کشور با چالشهای متعددی در حوزه تأمین انرژی مواجه است و ضرورت گذار به سوی انرژیهای تجدیدپذیر بیش از پیش احساس میشود، بهرهبرداری از پروژههای خورشیدی با ظرفیت بالا میتواند نقش مؤثری در کاهش فشار به شبکه برق سراسری ایفا کند. در همین راستا، استاندار خراسان رضوی از افتتاح فاز دوم بزرگترین نیروگاه خورشیدی سقفی کشور در یکی از مجموعههای ورزشی آبی مشهد خبر داد؛ پروژهای که میتواند الگویی موفق در زمینه تولید برق پاک و بهرهوری انرژی در فضاهای عمومی باشد.
ظرفیت نیروگاه و سرعت اجرا؛ رکوردی قابل توجه
غلامحسین مظفری، استاندار خراسان رضوی، در جریان مراسم بهرهبرداری از فاز دوم این نیروگاه خورشیدی، از تلاشهای مدیران و تیم اجرایی پروژه قدردانی کرد. وی با تأکید بر اینکه توسعه زیرساختهای انرژی پاک در کنار ارتقای امکانات رفاهی و تفریحی، باید در اولویت برنامهریزیهای شهری باشد، اظهار داشت:
«فاز دوم این نیروگاه خورشیدی سقفی با ظرفیت ۲.۲ مگاوات به بهرهبرداری رسید و این بخش از پروژه در کمتر از ۲۵ روز اجرا شد؛ دستاوردی که باید آن را یک رکورد ملی در اجرای طرحهای انرژی تجدیدپذیر دانست.»
این نیروگاه در واقع ادامه فاز نخست پروژهای است که پیشتر با هدف تأمین بخشی از برق مورد نیاز مجموعه ورزشی موجهای آبی مشهد راهاندازی شده بود. با بهرهبرداری از این فاز جدید، ظرفیت کلی تولید برق خورشیدی این مجموعه به عدد قابل توجهی رسیده است، که میتواند پاسخگوی مصرف بخشهای مختلف تاسیساتی، گرمایشی و سرمایشی باشد.
نیروگاه خورشیدی سقفی؛ راهکاری هوشمند در بهرهبرداری از فضاهای بلااستفاده
یکی از مزایای اصلی نیروگاههای خورشیدی سقفی، امکان استفاده از فضای بلااستفاده سقفهای بزرگ در مجتمعهای ورزشی، صنعتی و تجاری است. در کشوری با تابش مناسب خورشید مانند ایران، بهویژه در شهرهای پرنور همچون مشهد، این نوع نیروگاهها میتوانند بهعنوان یک راهکار هوشمند برای تأمین انرژی در مقیاس محلی عمل کنند.
استاندار خراسان رضوی با تأکید بر این نکته افزود:
«این پروژه نشان داد که با مدیریت دقیق و بهرهگیری از ظرفیت مشارکت بین بخشهای دولتی و خصوصی، میتوان در بازه زمانی کوتاه، گامهای بزرگی در توسعه نیروگاههای خورشیدی برداشت. پیشنهاد ما این است که ظرف یک هفته آینده، جلسات فشردهای با حضور نمایندگان صنایع، شهرداریها، دانشگاهها و نهادهای خدماتی برگزار شود تا ظرفیت فضاهای مسقف استان مورد ارزیابی قرار گیرد.»
چشمانداز توسعه نیروگاههای خورشیدی در استان
با توجه به موفقیت این پروژه در مشهد، برنامههایی برای توسعه نیروگاههای خورشیدی مشابه در سایر نقاط استان خراسان رضوی در حال تدوین است. استفاده از مدلهای سرمایهگذاری مشارکتی، عقد تفاهمنامه با شرکتهای خصوصی و بهرهگیری از مشوقهای دولتی، از جمله ابزارهایی است که میتوان از آنها در این مسیر بهره گرفت.
مظفری در ادامه تصریح کرد:
«هدف این است که برق تولیدشده ابتدا برای مصرف داخلی واحدهای صنعتی یا خدماتی مورد استفاده قرار گیرد و در زمان پیک مصرف، مازاد آن به شبکه سراسری تزریق شود. این الگوی دوگانه مصرف-تولید میتواند از بروز خاموشیها جلوگیری کرده و همزمان درآمدزایی نیز برای واحدها به همراه داشته باشد.»
پاسخ به ناترازی انرژی با تولید پراکنده
ایران طی دو دهه گذشته با مسئله ناترازی در عرضه و تقاضای انرژی مواجه بوده است. افزایش مصرف برق، بهویژه در فصل تابستان، همواره باعث فشار مضاعف بر شبکه سراسری شده است. یکی از راهحلهای اساسی برای این مسئله، توسعه نیروگاههای تولید پراکنده و نیروگاههای خورشیدی در مقیاسهای مختلف است.
استاندار خراسان رضوی با اشاره به این چالش، تأکید کرد:
«اکنون زمان آن رسیده که بهصورت جدی به سمت استفاده از انرژیهای پاک حرکت کنیم. احداث نیروگاههای خورشیدی نهتنها به کاهش فشار شبکه برق کمک میکند، بلکه از نظر اقتصادی نیز بهصرفهتر و کمریسکتر از سرمایهگذاری در نیروگاههای حرارتی سنتی است.»
انرژی خورشیدی؛ انتخابی اقتصادی و زیستمحیطی
توسعه نیروگاه خورشیدی بهویژه در ساختارهای سقفی، مزایای متعددی دارد. اولاً، هزینه نگهداری این سیستمها بسیار پایین است. ثانیاً، با عمر مفید بالای پنلهای خورشیدی (حدود ۲۵ سال)، این سیستمها در بلندمدت سودآوری اقتصادی بالایی دارند. همچنین، برخلاف نیروگاههای فسیلی، هیچگونه آلایندگی زیستمحیطی تولید نمیکنند و کاملاً با اهداف توسعه پایدار همراستا هستند.
در شرایطی که تغییرات اقلیمی و گرمایش زمین تبدیل به دغدغهای جهانی شده، گسترش چنین طرحهایی نهتنها در راستای مسئولیت زیستمحیطی است، بلکه فرصتی است برای پیشرفت تکنولوژیک، جذب سرمایهگذاری و رشد اقتصادی منطقهای.
جمعبندی و نتیجهگیری
نیروگاه خورشیدی سقفی ۲.۲ مگاواتی مشهد نماد یک حرکت موفق در مسیر بهرهبرداری از انرژیهای تجدیدپذیر در کشور است. این پروژه نشان داد که با عزم مدیریتی، همکاری بینبخشی و استفاده از ظرفیتهای فنی و مهندسی موجود، میتوان پروژهای بزرگ را در زمانی کوتاه به سرانجام رساند. در عین حال، تجربیات بهدستآمده از این طرح میتواند مبنای اجرای پروژههای مشابه در دیگر صنایع و استانهای کشور قرار گیرد.
خراسان رضوی اکنون در آستانه یک تحول بزرگ در حوزه انرژی پاک قرار گرفته است؛ تحولی که اگر با برنامهریزی و حمایتهای ساختاری همراه باشد، میتواند نقش مهمی در کاهش ناترازی برق کشور و بهبود کیفیت زندگی شهروندان ایفا کند.
