مجله برق اضطراری-در ادامه روند توسعه زیرساختهای انرژی تجدیدپذیر در ایران، نخستین نیروگاه خورشیدی یک مگاواتی در شهرستان خاتم استان یزد با مشارکت بخش خصوصی و یک تعاونی محلی به بهرهبرداری رسید. این پروژه که با سرمایهگذاری قابل توجهی همراه بوده، نمادی از رویکرد جدید دولت در حمایت از انرژیهای پاک و مشارکت مردمی در طرحهای زیرساختی به شمار میرود.
سرمایهگذاری بخش خصوصی و تعاونی در پروژه خورشیدی
بر اساس گزارشهای رسمی منتشر شده، نیروگاه خورشیدی یک مگاواتی خاتم با سرمایهای بالغ بر ۳۵۰ میلیارد ریال به بهرهبرداری رسیده است. نکته مهم و قابل توجه در این پروژه، همکاری و همافزایی میان بخش خصوصی و یک تعاونی محلی در شهرستان خاتم است که نشان از ظرفیت بالا برای مشارکتهای مردمی در حوزه انرژی دارد.
این نیروگاه که به شبکه برق سراسری متصل شده، بهصورت عملیاتی وارد مدار تولید شده و بخشی از بار مصرفی منطقه را تأمین خواهد کرد. از مزایای این طرح میتوان به کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی، افزایش پایداری شبکه و ارتقای تابآوری انرژی در مناطق محروم اشاره کرد.
موقعیت جغرافیایی استراتژیک و توسعه متوازن
شهرستان خاتم، یکی از مناطق کمتر برخوردار استان یزد، میزبان این نیروگاه خورشیدی کوچکمقیاس است. انتخاب این منطقه برای اجرای پروژه، نشاندهنده نگاه عدالتمحور در توسعه زیرساختهای انرژی است. در سالهای اخیر، تمرکز برنامههای کلان دولت بر این بوده که توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر تنها به مناطق صنعتی محدود نشود، بلکه مناطق محروم و کمبرخوردار نیز سهمی از این تحولات داشته باشند.
استفاده از نیروگاه خورشیدی یک مگاواتی در چنین مناطقی، علاوه بر مزایای زیستمحیطی، تأثیر مستقیمی در ایجاد اشتغال پایدار، افزایش درآمدهای محلی و ارتقای سطح کیفی زندگی ساکنان منطقه دارد.
همراستا با سیاستهای کلان توسعه انرژیهای تجدیدپذیر
این پروژه با اهداف و سیاستهای کلان کشور در زمینه توسعه انرژیهای پاک هماهنگ است. ایران با دارا بودن منابع فراوان خورشیدی، یکی از مستعدترین کشورهای جهان برای بهرهبرداری از انرژی خورشیدی به شمار میرود. اجرای پروژههایی مانند نیروگاه خورشیدی یک مگاواتی در یزد، در راستای کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی، مقابله با بحران انرژی و کاهش آلایندههای محیط زیستی صورت میگیرد.
محمدمهدی میرجلیلی، مدیر دفتر بازار برق شرکت توزیع برق یزد، با اشاره به این نکته که پروژه خاتم یکی از بخشهای طرح کلان توسعه نیروگاههای کوچکمقیاس در استان یزد است، اظهار داشت: «هدف ما، تقویت تولید پراکنده، افزایش بهرهوری انرژی و ارتقای تابآوری شبکه برق است.»
نقش تعاونیها در آینده انرژی ایران
یکی از نکات برجسته این پروژه، نقشآفرینی تعاونی محلی در اجرای آن است. مشارکت تعاونیها در پروژههای خورشیدی، علاوه بر افزایش مقبولیت اجتماعی این طرحها، مسیر مناسبی برای ایجاد اشتغال، افزایش درآمد ساکنان محلی و ارتقای حس تعلق به پروژههای زیربنایی فراهم میسازد.
میرجلیلی در ادامه تأکید کرد: «تجربه موفق اجرای نیروگاه خورشیدی یک مگاواتی خاتم نشان میدهد که ظرفیت مشارکت مردم و تعاونیها در تحقق عدالت انرژی بالا است. امیدواریم با حمایت دولت، شاهد گسترش این نوع پروژهها در دیگر شهرستانهای استان باشیم.»
مزایای اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی نیروگاه خورشیدی یک مگاواتی
اجرای این پروژه خورشیدی مزایای متعددی به همراه دارد که میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کاهش هزینههای انرژی: تولید برق در محل مصرف باعث کاهش تلفات انتقال و کاهش نیاز به سرمایهگذاری در توسعه شبکههای بزرگ مقیاس میشود.
- اشتغالزایی محلی: طراحی، نصب، نگهداری و بهرهبرداری از این نیروگاه، فرصتهای شغلی مستقیمی در منطقه ایجاد کرده است.
- افزایش امنیت انرژی: تنوعبخشی به منابع انرژی، پایداری بیشتری در سیستم انرژی کشور ایجاد میکند.
- توسعه پایدار منطقهای: کاهش مهاجرت، افزایش درآمد خانوارها و ارتقای کیفیت خدمات زیربنایی از جمله آثار جانبی این نوع پروژهها است.
- حفاظت از محیط زیست: کاهش انتشار گازهای گلخانهای و آلایندهها نقش مهمی در مقابله با تغییرات اقلیمی دارد.
آینده انرژی خورشیدی در یزد و ایران
استان یزد به واسطه موقعیت جغرافیایی و برخورداری از تابش شدید آفتاب در بیشتر ایام سال، یکی از نقاط کلیدی توسعه انرژی خورشیدی در کشور محسوب میشود. اجرای موفق پروژه نیروگاه خورشیدی یک مگاواتی در خاتم میتواند به الگویی برای سایر شهرستانهای استان و کشور تبدیل شود.
از سوی دیگر، توجه به نیروگاههای کوچکمقیاس و امکان مشارکت مردم، مسیر را برای بومیسازی فناوری، افزایش بهرهوری و ایجاد تحول در ساختار سنتی انرژی در ایران هموار میسازد.
جمعبندی
نخستین نیروگاه خورشیدی یک مگاواتی در خاتم یزد، نمونهای موفق از تلفیق سرمایهگذاری خصوصی، تعاونیهای محلی و حمایت دولتی در توسعه انرژیهای تجدیدپذیر است. این پروژه نهتنها در راستای تحقق سیاستهای ملی در زمینه انرژی پاک گام برداشته، بلکه زمینهساز رشد پایدار، اشتغال و عدالت انرژی در مناطق کمتر توسعهیافته شده است. انتظار میرود با تکرار چنین پروژههایی در سایر نقاط ایران، آیندهای پاکتر، ایمنتر و پایدارتر در انتظار کشور باشد.
