در سالهای اخیر، استفاده از منابع انرژی تجدیدپذیر، بهویژه انرژی خورشیدی، بهعنوان یکی از راهبردهای اصلی برای تأمین پایدار انرژی در مناطق مختلف کشور مورد توجه قرار گرفته است. شهرستان داراب در استان فارس نیز از این قاعده مستثنی نبوده و در سایه تلاشهای بسیج سازندگی، شاهد تحول چشمگیری در توسعه نیروگاههای خورشیدی کوچکمقیاس بوده است. فرمانده ناحیه مقاومت بسیج سپاه داراب، سرهنگ محسن رزمخواه، با اشاره به نقش این نهاد در توسعه انرژیهای پاک، از راهاندازی بیش از ۸ هزار نیروگاه خورشیدی کوچکمقیاس در این شهرستان طی سال گذشته خبر داد.
آغاز طرح جهادی برای حل ناترازی برق
طبق اعلام سرهنگ رزمخواه، بسیج سازندگی شهرستان داراب در راستای کمک به حل ناترازی برق و تأمین پایدار انرژی در مناطق روستایی و کمبرخوردار، پروژهای گسترده را برای راهاندازی نیروگاههای خورشیدی کوچک مقیاس اجرایی کرده است. این اقدام نه تنها از فشار وارد بر شبکه برق در ساعات اوج مصرف میکاهد، بلکه زمینهای برای ایجاد درآمد پایدار برای خانوارهای روستایی فراهم میآورد.
وی افزود: «همزمان با آغاز طرح، عملیات کلنگزنی برای احداث یک نیروگاه تجمیعی با ظرفیت سه مگاوات نیز صورت گرفت که نقش مؤثری در تثبیت و تقویت شبکه برق منطقه ایفا خواهد کرد.»
کاهش ۲۵ درصدی هزینه اجرا با کمک گروههای جهادی
یکی از ویژگیهای برجسته این پروژه، مشارکت گروههای جهادی در اجرای آن بوده است. رزمخواه با بیان اینکه استفاده از نیروهای داوطلب جهادی، هزینه اجرای این نیروگاهها را تا ۲۵ درصد کاهش داده است، اظهار داشت: «این مزیت هزینهای، نهتنها بهرهوری اقتصادی پروژه را افزایش داده، بلکه موجب شده تا متقاضیان بیشتری برای استفاده از انرژی خورشیدی ترغیب شوند.»
این نیروگاهها عمدتاً از نوع انشعابی بوده و برای نصب در پشتبام منازل مسکونی، کارگاهها، مدارس و اماکن عمومی مناسب هستند. استفاده از پنلهای خورشیدی کوچکمقیاس، به دلیل سهولت نصب و نگهداری، یک راهکار مناسب برای توسعه انرژیهای پاک در مناطق غیرصنعتی به شمار میرود.
نرخ خرید تضمینی برق؛ مزیت رقابتی طرح بسیج سازندگی
نکته مهم دیگری که در روند اجرای این پروژه به چشم میخورد، تعیین نرخ خرید تضمینی برق تولیدی از این نیروگاهها توسط وزارت نیرو است. طبق مصوبه جدید، قیمت خرید برق از نیروگاههای خورشیدی انشعابی که تحت طرح بسیج سازندگی راهاندازی میشوند، به ازای هر کیلووات ساعت، چهار هزار و ۵۸۰ تومان تعیین شده است؛ رقمی که بالاتر از نرخهای ارائهشده به متقاضیان عادی است.
فرمانده ناحیه مقاومت بسیج سپاه داراب در این زمینه افزود: «یکی از مشوقهای اصلی این طرح، حذف ضرایب کاهشی نرخ خرید برای نیروگاههای بسیج سازندگی است. بر این اساس، ضرایب کاهش دورهای که در سالهای هشتم، دوازدهم و شانزدهم بر نرخ خرید برق تأثیر میگذارد، شامل حال این دسته از نیروگاهها نمیشود.»
این مزیت مهم باعث میشود تا درآمد تولیدکنندگان برق خورشیدی در چارچوب طرح بسیج سازندگی در بلندمدت، پایدارتر و قابل پیشبینیتر باشد.
توسعه اقتصاد محلی و اشتغالزایی با انرژی خورشیدی
پروژه راهاندازی هشت هزار نیروگاه خورشیدی کوچک مقیاس در داراب، تنها به تأمین برق محدود نمیشود؛ بلکه آثار اقتصادی و اجتماعی گستردهای نیز به دنبال دارد. از جمله مهمترین این آثار، میتوان به ایجاد اشتغال محلی، توانمندسازی خانوادههای کمبرخوردار، کاهش هزینههای انرژی و افزایش درآمد روستاییان از طریق فروش برق تولیدی اشاره کرد.
بسیاری از خانوارهای مشارکتکننده در این طرح، با دریافت تسهیلات حمایتی و بهرهمندی از آموزشهای فنی، توانستهاند به تولیدکنندگان کوچک برق تبدیل شوند. این موضوع، نقش بسیار مؤثری در تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی دارد.
ضرورت توسعه نیروگاه خورشیدی کوچک مقیاس در مناطق محروم
با توجه به آفتابی بودن اقلیم استان فارس و داراب بهویژه در ماههای گرم سال، بهرهگیری از انرژی خورشیدی نهتنها راهحلی برای کمبود برق، بلکه راهکاری برای توسعه پایدار به شمار میآید. راهاندازی نیروگاههای کوچک مقیاس در مناطق محروم، یکی از هوشمندانهترین اقدامات برای ارتقاء شاخصهای رفاه، اشتغالزایی و کاهش هزینههای زندگی مردم این مناطق محسوب میشود.
سرهنگ رزمخواه با اشاره به برنامههای آینده در حوزه توسعه انرژیهای تجدیدپذیر گفت: «در نظر داریم با همکاری دستگاههای اجرایی، نهادهای حمایتی، و مشارکت مردمی، این طرح را در مقیاسهای بزرگتری توسعه دهیم و دسترسی عمومی به فناوریهای نوین تولید برق را گسترش بخشیم.»
نتیجهگیری
پروژه راهاندازی ۸ هزار نیروگاه خورشیدی کوچک مقیاس در داراب به عنوان الگویی موفق از همافزایی میان نهادهای جهادی، دولتی و مردمی، ثابت میکند که توسعه انرژیهای تجدیدپذیر در ایران، حتی در مقیاسهای کوچک، میتواند تأثیرات بزرگی در حوزه انرژی، اقتصاد و عدالت اجتماعی ایجاد کند. مزایایی مانند کاهش هزینه اجرا، نرخ خرید تضمینی مناسب، حذف ضرایب کاهشی و ایجاد اشتغال پایدار، از جمله عواملی هستند که موفقیت این طرح را تضمین کردهاند.
امید میرود تجربه داراب، زمینهساز توسعه نیروگاههای خورشیدی کوچک مقیاس در سایر مناطق کشور نیز باشد و شاهد گسترش عدالت انرژی در سراسر ایران باشیم.
