در شرایطی که مصرف برق در کشور بهطور روزافزون در حال افزایش است و هزینههای انرژی خانوارها نیز بالا رفته، توسعه نیروگاههای خورشیدی بهویژه در مقیاس خانگی و بامی، راهکاری مؤثر برای تولید انرژی پاک و کاهش هزینهها محسوب میشود. سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق (ساتبا) بهعنوان متولی توسعه انرژیهای نو در ایران، اخیراً برنامهای را برای احداث نیروگاه خورشیدی بامی با مشارکت متقاضیان و ارائه تسهیلات بانکی آغاز کرده است.
محسن طرزطلب، معاون وزیر نیرو و رئیس سازمان ساتبا در گفتوگویی با خبرگزاری مهر از آغاز مرحله اول اجرای این طرح خبر داد و اظهار داشت: «در فاز نخست، متقاضیان میتوانند به صورت نقدی نسبت به خرید تجهیزات و نصب نیروگاه خورشیدی بامی اقدام کنند. اما در مرحله دوم، شرایط برای ارائه تسهیلات تا ۸۰ درصد از کل هزینه نصب نیروگاه نیز فراهم خواهد شد.»
طراحی سامانه معرفی تجهیزات تأییدشده
به گفته طرزطلب، برای ساماندهی و تسهیل فرآیند انتخاب و نصب تجهیزات، یک سامانه آنلاین در دست طراحی است. این سامانه به شرکتهای واردکننده و تولیدکننده داخلی که دارای تأییدیههای فنی ساتبا هستند، اجازه خواهد داد محصولات خود را معرفی و تبلیغ کنند. متقاضیان نیز از طریق این سامانه میتوانند با بررسی و مقایسه مشخصات، تجهیزات مورد نیاز خود شامل پنل خورشیدی، اینورتر و باتری را انتخاب کرده و پس از نصب توسط شرکتهای مجاز، مبلغ خرید را پرداخت کنند.
هزینه تمامشده نیروگاه خورشیدی بامی برای خانوار
رئیس سازمان ساتبا درباره هزینه ساخت نیروگاه خورشیدی بامی توضیح داد که قیمت نهایی بسته به ظرفیت نیروگاه و نوع تجهیزات انتخابی میتواند متفاوت باشد. برای مثال، اگر یک خانوار چهارنفره بخواهد از یک نیروگاه ۵ کیلوواتی خورشیدی برای تولید برق استفاده کند، هزینهای در حدود ۲۰۰ میلیون تومان خواهد داشت. این هزینه شامل نصب پنلها، تأمین تجهیزات، اجرای سیستم و گارانتی پنجساله است. در این نوع سیستمها، اینورتر هیبریدی بهکار گرفته میشود که امکان فروش برق به شبکه سراسری و تأمین برق در زمان قطعی را فراهم میکند.
طرزطلب در ادامه افزود: «در صورتی که متقاضی بخواهد از باتری برای ذخیرهسازی برق نیز استفاده کند، هزینه نهایی تا حدود ۲۵۰ میلیون تومان افزایش خواهد یافت. این سیستمها بهویژه در مناطقی با قطعیهای مکرر برق، بسیار مفید هستند.»
برنامه ارائه تسهیلات در فاز دوم
طبق گفتههای این مقام مسئول، در فاز دوم طرح، ارائه تسهیلات ویژه برای نصب نیروگاه خورشیدی بامی در دستور کار قرار دارد. این تسهیلات تا ۸۰ درصد هزینه نیروگاه را پوشش میدهد و توسط شرکتهای خصوصی تأمینکننده تجهیزات پرداخت میشود. هدف از اجرای این فاز، ایجاد امکان مشارکت برای آن دسته از خانوارهایی است که توان پرداخت نقدی کل هزینه را ندارند.
طرزطلب تأکید کرد: «مرحله نخست بیشتر با هدف شناخت بازار، ساماندهی زنجیره تأمین و آشنایی مردم با فرآیند اجرا انجام میشود. پس از آن، تسهیلات با اقساط سه تا چهار ساله به متقاضیان ارائه خواهد شد.»
انعطاف در انتخاب تجهیزات توسط متقاضی
یکی از نکات جالبی که طرزطلب به آن اشاره کرد، انعطاف در خرید تجهیزات بود. برخی از متقاضیان ممکن است تنها به باتری و اینورتر نیاز داشته باشند و از قبل پنل در اختیار داشته باشند، یا در مرحله اول تمایلی به نصب پنل نداشته باشند. این نوع طراحی ماژولار به مصرفکننده امکان میدهد بنا بر نیاز و توان مالی خود، بخشی از سیستم را پیادهسازی کند.
سودآوری اقتصادی برای خانوارها
یکی از دغدغههای اصلی خانوارها، توجیه اقتصادی چنین سرمایهگذاریهایی است. رئیس ساتبا در این زمینه اظهار داشت: «قیمت خرید تضمینی برق از نیروگاه خورشیدی خانگی توسط ساتبا ۳۸۲۰ تومان به ازای هر کیلووات ساعت است که سالانه با نرخ تورم افزایش خواهد یافت. این نرخ برای مدت ۲۰ سال از زمان عقد قرارداد، تضمین شده است.»
وی افزود: «در حالت میانگین، بازگشت سرمایه چنین نیروگاهی بین سه تا چهار سال خواهد بود. پس از آن، تا ۱۶ سال متقاضی از محل فروش برق به ساتبا سود خواهد برد. بنابراین این اقدام، نهتنها از لحاظ زیستمحیطی مفید است، بلکه از منظر اقتصادی نیز بازدهی قابل توجهی دارد.»
ظرفیت استانها و برنامه توسعه منطقهای
در پایان، طرزطلب به تفاوت در ظرفیت تولید انرژی خورشیدی در استانهای مختلف اشاره کرد و گفت: «برخی از استانها مانند یزد، کرمان، فارس و خراسان جنوبی دارای بیشترین پتانسیل تابش خورشید هستند، اما هزینه نصب نیروگاه در این مناطق برای خانوارهای محلی بسیار بالاست. از اینرو در طرح جدید، مدل پرداخت ۲۰ درصد نقد و ۸۰ درصد تسهیلات در دستور کار قرار گرفته تا پوشش دهی این مناطق نیز تضمین شود.»
جمعبندی:
اجرای طرح نیروگاه خورشیدی بامی با مدلهای پرداخت نقدی و تسهیلاتی، گامی مهم در جهت گسترش استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر در سطح خانوارهاست. این طرح نهتنها به کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی کمک میکند، بلکه از منظر اقتصادی نیز برای مصرفکنندگان سودآور است. با توجه به شرایط تورمی کشور و افزایش تعرفههای برق، چنین سرمایهگذاریهایی میتوانند در میانمدت و بلندمدت به کاهش هزینه خانوار و بهبود پایداری شبکه برق کشور کمک کنند.
