در سالهای اخیر، موضوع ناترازی برق در کشور به یکی از دغدغههای اصلی مسئولان و فعالان صنعت انرژی تبدیل شده است. رشد بیسابقه مصرف، ضعف در توسعه زیرساختهای تولید و استمرار خشکسالی، همگی عواملی هستند که در کنار هم زمینهساز بروز بحرانهای دورهای در حوزه برق شدهاند. در همین راستا، «محمد مرادی»، مدیرعامل شرکت توزیع برق استان اصفهان، در نشست تخصصی مدیریت بحران آب و برق که در سالن اجتماعات شرکت آب و فاضلاب استان برگزار شد، به تشریح وضعیت بحرانی شبکه برق در ماههای ابتدایی سال ۱۴۰۴ پرداخت.
رشد بیسابقه بار شبکه از ابتدای اردیبهشت
مرادی در ابتدای سخنان خود اظهار داشت: «از اوایل اردیبهشتماه امسال، با افزایش غیرمنتظره دمای هوا، شاهد رشد شدید مصرف انرژی در کشور بودیم. موج گرمای زودهنگام، باعث شد تا وسایل سرمایشی زودتر از موعد بهکار گرفته شوند و همین موضوع، بار سنگینی را بر شبکه سراسری برق تحمیل کرد.»
وی افزود که این رشد مصرف نهتنها در استان اصفهان بلکه در سراسر کشور محسوس بوده و منجر به عبور بیسابقه شبکه از پیکهای مصرف در ماههای ابتدایی سال شده است؛ اتفاقی که در سالهای گذشته بیشتر در تیر و مرداد رخ میداد.
تأخیر در تعمیرات نیروگاههای حرارتی
یکی دیگر از عوامل مؤثر در تشدید ناترازی برق در کشور، تأخیر در انجام تعمیرات اساسی نیروگاههای حرارتی بوده است. مرادی در این رابطه گفت: «بهدلیل کاهش شدید گازرسانی به نیروگاهها در زمستان گذشته، بسیاری از آنها با سوخت دوم (مازوت یا گازوئیل) به فعالیت ادامه دادند. همین مسئله، فشار مضاعفی به تجهیزات وارد کرده و باعث افزایش نیاز به تعمیرات شده است.»
او ادامه داد: «متأسفانه بخشی از این تعمیرات که باید در اسفند و فروردین به پایان میرسید، به دلیل حجم بالای آسیبدیدگی به ماههای خرداد و حتی تیر موکول شده که این امر ظرفیت تولید را به شکل چشمگیری کاهش داده است.»
افت توان نیروگاههای برقآبی بهدلیل خشکسالی
مرادی در ادامه به چالشهای ناشی از خشکسالی و کاهش سطح آب سدها اشاره کرد. به گفته وی، در شرایط فعلی تنها حدود یکسوم ظرفیت اسمی نیروگاههای برقآبی کشور در مدار بهرهبرداری قرار دارد. این کاهش سهم تولید برقآبی، در کنار مصرف بالای تابستانی، فشار مضاعفی بر نیروگاههای حرارتی و شبکه توزیع وارد کرده است.
وی تصریح کرد: «پایداری تولید برقآبی ارتباط مستقیمی با ذخایر آبی پشت سدها دارد و با ادامه خشکسالی، چشمانداز مثبتی برای افزایش تولید از این مسیر در سال جاری وجود ندارد.»
فشار مضاعف بر شبکههای توزیع و زیرساختهای فرسوده
مدیرعامل توزیع برق استان اصفهان ضمن اشاره به تأثیرات فنی افزایش بار شبکه، گفت: «افزایش همزمان بار مصرف در کنار کاهش تولید، باعث شده تا شبکههای انتقال و توزیع نیز تحت فشار قرار گیرند. در برخی مناطق، فرسودگی تجهیزات، کمبود ترانسفورماتورها و ضعف در زیرساختهای پشتیبان، ما را با مشکلاتی در توزیع پیوسته برق مواجه کرده است.»
او افزود که در ماههای آینده، اولویت شرکت توزیع برق اصفهان حفظ پایداری شبکه با کمترین قطعی ممکن و اجرای طرحهای مدیریت مصرف هوشمند خواهد بود.
نقش مدیریت مصرف و مشارکت مردم
مرادی تأکید ویژهای بر نقش مردم در گذر از بحران تابستانی داشت و گفت: «بدون همراهی شهروندان، عبور از چالش پیک مصرف امکانپذیر نخواهد بود. خوشبختانه طی سالهای گذشته با اجرای برنامههایی مانند طرحهای پاداش کاهش مصرف و اطلاعرسانی گسترده، شاهد افزایش سطح آگاهی عمومی بودهایم.»
او به مردم توصیه کرد که با استفاده بهینه از وسایل سرمایشی، تنظیم دمای کولرها بین ۲۴ تا ۲۶ درجه، استفاده از پنکههای کممصرف و خاموشکردن لوازم برقی غیرضروری، به حفظ پایداری شبکه کمک کنند.
راهکارهای پیشنهادی برای کنترل ناترازی برق در کشور
در بخش دیگری از نشست، مرادی مجموعهای از راهکارهای اجرایی برای مقابله با ناترازی برق در کشور را مطرح کرد. این راهکارها شامل:
- افزایش سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر
توسعه نیروگاههای خورشیدی و بادی بهویژه در استانهایی با تابش بالا مانند کرمان، یزد، اصفهان و فارس میتواند بخشی از بار شبکه را در تابستان کاهش دهد. - ارتقاء راندمان نیروگاههای فعلی
با نوسازی تجهیزات و بهبود عملکرد نیروگاههای حرارتی موجود، امکان افزایش توان تولید وجود خواهد داشت. - کاهش تلفات شبکه توزیع
کاهش تلفات فنی از طریق تعویض کابلها، نصب ترانسهای هوشمند و اصلاح ساختار شبکه توزیع از دیگر راهکارهای مهم در مدیریت مصرف برق است. - افزایش ذخیرهسازی برق
استفاده از باتریهای صنعتی و ذخیرهسازهای انرژی میتواند در تعادل عرضه و تقاضا نقشی کلیدی ایفا کند.
آینده ناترازی برق؛ فرصتی برای تحول یا زنگ خطر؟
در پایان نشست، محمد مرادی با بیان اینکه بحرانهای کنونی میتوانند به فرصتی برای تحول ساختاری در صنعت برق تبدیل شوند، گفت: «با نگاه آیندهنگرانه و بهرهگیری از ظرفیتهای بخش خصوصی، فناوریهای نوین و مشارکت مردم، میتوان از بحران ناترازی برق عبور کرد و پایهگذار شبکهای هوشمند، تابآور و پایدار شد.»
وی افزود: «مهمترین درس از ناترازی برق در کشور، این است که وابستگی صرف به سوختهای فسیلی و منابع محدود آبی نمیتواند پاسخگوی نیازهای روزافزون جامعه باشد.»
نتیجهگیری
ناترازی برق در کشور یکی از مهمترین چالشهای کنونی حوزه انرژی است که ریشه در چند عامل همزمان دارد؛ از خشکسالی و فرسودگی شبکه تا تاخیر در تعمیرات نیروگاهها. با وجود این، راهکارهای موجود از جمله توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، ارتقاء زیرساختهای توزیع، و مشارکت مردمی میتواند مسیر خروج از بحران را هموار سازد. اکنون زمان تصمیمگیریهای بزرگ برای آینده انرژی کشور فرا رسیده است.
